"Mονάκριβό μου κομπολόι" , του Γιάννη Θ. Πατέλλη

Το είχα στο νου μου να γράψω κάποια στιγμή για το κομπολόι. Και ήρθε η ώρα του. Ξέφυγε από την αποθήκη του κάποτε και θρονιάστηκε στη βιτρίνα του σήμερα από εποχιακούς και τυχαίους συνειρμούς. Το κομπολόι μου ή για να ακριβολογώ, τα κομπολόγια μου, τα στερούμαι τα καλοκαίρια. Αιτία η ενδυματολογική αλλαγή. Καθένα τους έχει πρεπούμενη θέση σε ορισμένη τσέπη του συγκεκριμένου σακακιού μου. Σακάκια όμως δεν φοράμε το καλοκαίρι. Οι δύο τσέπες του λινού παντελονιού τι να πρωτοχωρέσουν; το πορτοφόλι, τα κλειδιά, το κινητό; Έτσι στερούμαι, τρεις-τέσσερις μήνες, τη μονάκριβη συντροφιά του.
Ομολογώ πως με βασανίζει αρκετά, ιδιαίτερα τα καλοκαιρινά βράδια, το στερητικό του σύνδρομο. Βέβαια έχω τα κλειδιά, προσωρινό σύντροφο, να απασχολώ τα χέρια μου. Όμως, όπως και να το κάνουμε, άλλο το υποκατάστατο κι’ άλλο το γνήσιο «αγχολυτικό».
Ποιος, πού, πότε και γιατί δημιούργησε το κομπολόι; Όσο κι’ αν φαίνεται απίστευτο κανένας δεν το γνωρίζει! Απλά φαίνεται γοητευτικό να είσαι «ερωτευμένος» με μια «άγνωστη» η οποία σε συντροφεύει σ’ όλη σου τη ζωή.
Τι είναι το κομπολόι; Μέσο τέρψης των αισθήσεων, ξεγέλασμα του χρόνου, αντανάκλαση της προσωπικότητάς μας, φυλακτό, φορέας θετικής ενέργειας, οικογενειακό κειμήλιο, κόσμημα, μέσο επικοινωνίας με το Θεό;
Θα μπορούσα να συνεχίσω να αραδιάζω ιδιότητές του, όσες είναι και οι χάντρες του. Μόνο που ούτε κι’ αυτές έχουν καθορισμένο αριθμό προπάντων στα κομπολόγια προσευχής, τα κομποσκοίνια.
Ούτε το ελληνικό κομπολόι έχει ορισμένο αριθμό χαντρών. Γιατί δεν μετράει τίποτα συγκεκριμένο. Εξαρτάται από το μέγεθος της χάντρας, τη προτίμηση και βολή του κατόχου του. Είναι όμως, πολλές φορές, ένα έργο τέχνης. Το σχήμα, το μέγεθος, το υλικό κατασκευής, ο τρόπος που συνδέονται μεταξύ τους οι χάντρες, το τελείωμά του πριν τη φούντα, όλα μαζί συνθέτουν, συχνά, ένα κομψοτέχνημα. Και ασφαλώς το κεχριμπάρι, πανάκριβο και δυσεύρετο, είναι το πιο ευγενές υλικό για το κομπολόι.
Για την επιλογή του ο καθένας αφιερώνει χρόνο ανάλογο με την ιδιοσυγκρασία του και το χαρακτήρα του. Κάτι παρόμοιο δεν κάνει και η γυναίκα όταν επιλέγει το κολιέ της; Με μια σημαντική διαφορά. Τα γυναικεία κολιέ μπορεί να έχουν κι’ αυτά χάντρες αλλά έχουν ένα ασύγκριτο πλεονέκτημα. Προκαλούν τα ζηλόφθονα ανδρικά βλέμματα όταν χαïδεύουν ιδιαιτέρως ενδιαφέροντα, στη βυθομέτρηση, ντεκολτέ.
Άλλωστε, κομπολόγια και γυναίκες δεν τα μπέρδεψα πρώτος εγώ, ούτε το ομώνυμο λαïκό άσμα, αλλά ο φίλος μου ο Αποστόλης. Τον γνώρισα πριν πολλά χρόνια όταν σπουδάζαμε στη Θεσσαλονίκη. Καταγόταν από τον Πειραιά και φοιτούσε στη Νομική. Ήταν απλά ένα νόστιμο παιδί αλλά είχε αυτό το απροσδιόριστο, κάτι, που τραβούσε τις κοπέλες. Ο Αποστόλης είχε τρεις αδυναμίες : Να μένει σε κάμαρα προς τη θάλασσα για να θυμάται την Καστέλα, τα κομπολόγια και τις γυναίκες.
Κάθε φορά που ερωτευόταν, η κοπέλα που μάθαινε το ντέρτι του, του χάριζε ένα κομπολόι. Όταν βλέπαμε στα χέρια του καινούργιο κομπολόι αυτό σήμαινε και νέο δεσμό. Στη ροή του χρόνου και την καρδιά του η ακολουθία ήταν ατέρμων αλλά μπερδεμένη : φοιτήτρια, πωλήτρια, μαθήτρια, δασκαλίτσα, ύστερα μια κομμώτρια, μύλος. Ο Αποστόλης ήταν επιμελής στα μαθήματα αλλά και στη διαφύλαξη της «ερωτικής, ιστορικής, του παράδοσης». Τοποθετούσε τα κειμήλια των ερώτων του, δηλαδή τα κομπολόγια, σε κουτάκια και τα έκρυβε στην ντουλάπα του. Το καθένα έγραφε απέξω το όνομα της εκάστοτε φιλεναδούλας του : Λίτσα, Τούλα, Μαρία, Βούλα…….
Με τον Αποστόλη ξανασυναντηθήκαμε τυχαία, στο δικηγορικό του γραφείο της οδού Ακαδημίας, μετά πολλά χρόνια. Δεν είχε αλλάξει συνήθειες μόνο τακτική. Τώρα η εκάστοτε ερωμένη ήταν, για όσο κρατούσε ο δεσμός, εκτός από κομπολόι στα χέρια του και ιδιαιτέρα γραμματέας του. Συνήθως ήταν αλλοδαπές γιατί ο Αποστόλης ασχολιόταν με εργατικές διαφορές και είχε πελάτες κυρίως αλλοδαπούς. Πριν πέντε-έξη χρόνια, που τον συνάντησα, είχε γραμματέα μια πανέμορφη Ρουμάνα, τη Νάντια. Τα μάτια της είχαν ένα απίθανο γαλαζοπράσινο χρώμα. Στα χέρια του κρατούσε ένα επίσης υπέροχο κομπολόι με τιρκουάζ χάντρες. Συμφωνήσαμε πως αν αποφάσιζε να την παντρευτεί, τώρα στις εξηνταριές του, θα μου το χάριζε.
Προχτές βρήκα στην ταχυδρομική θυρίδα μου ένα μικρό δεματάκι χωρίς αποστολέα. Μέσα είχε ένα εβένινο ξύλινο κουτάκι με το τελευταίο κομπολόι που είδα να κρατά στα χέρια του ο Αποστόλης. Αυτό που οι χάντρες του είχαν το χρώμα των ματιών της Νάντιας.

Κάλυμνος, Ιούλιος 2007